Franchise Giriş Bedeli Vergiden Düşülebilir mi?

Franchise sistemiyle büyüyen markalar, yatırımcılardan giriş bedeli (entry fee) tahsil eder. Bu tutar, konseptin know-how’ına ve marka gücüne erişme hakkıdır. /buraya cevap gelecek.

Franchise Giriş Bedeli Nedir?

Giriş bedeli, işletmenin markaya katılmak için bir kereye mahsus ödediği tutardır. Royalty’den farklıdır. Royalty aylık / ciro bazlıdır. Giriş bedeli ise peşindir. Vergi planlamasında kritik rol oynar. Çünkü yanlış sınıflandırma doğrudan vergi ziyaı riskine yol açacaktır.

213 Sayılı VUK ve Kurumsal Vergisi Mevzuatı

Gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında franchise hakları, gayrimaddi hak sayılır. İlgili özelgelere göre giriş bedeli, faydalı ömrü 15 yıl kabul edilerek %6,66 amortisman oranıyla itfa edilir. Böylece bedelin tamamı ilk yıl yerine 15 yılda kademeli giderleşir. Yanlış sınıflandırma hâlinde vergi idaresi geçmiş  beş yıla dönük tarhiyat yapılabilir.

Giriş Bedelinin Gider mi, Varlık mı Olduğuna Karar Vermek

Türk Muhasebe Standardı 38, markaya ödenen tutarı “maddi olmayan duran varlık” olarak tanımlar. Giriş bedeli bilanço varlığıdır. Doğrudan gider yazmak, finansal tabloların gerçeği yansıtmasını engeller. Ayrıca işletmenin özkaynak kârlılığını da suni olarak düşürür.

Amortisman Uygulaması ile 15 Yılda %6,66 Vergi Avantajı

Aşağıdaki örnek, 10.000.000 TL giriş bedelinin yıllık amortismanını gösterir:

%25 kurumlar vergisi varsayılmıştır. Görüldüğü gibi işletme her yıl sabit vergi kalkanı yaratır. Nakit akışını eşit dağıtır.

Sorumlu Sıfatıyla Beyan ve İndirim

Giriş bedeli KDV’ye tabidir. Eğer franchisor Türkiye’de mükellefse, KDV’yi kendisi hesaplar. Yurt dışındaki franchisor’a ödeme yapılıyorsa, %18 KDV 2 No’lu beyannamede “sorumlu” sıfatıyla beyan edilir. Aynı dönem 1 No’lu beyannamede indirim konusu yapılır. Böylece KDV yükü nötrlenir.

Örnek Uygulama: 10 Milyon TL Giriş Bedelinde KDV Nasıl İşler

• Brüt giriş bedeli: 10 000 000 ₺

• Hesaplanan KDV (%18): 1 800 000 ₺

• 2 No’lu beyannamede beyan edilir.

• Aynı ayda 1 No’lu beyannamede indirilir.

• Net KDV maliyeti: 0 ₺ (nakit çıkış yok, ancak beyan zorunlu).

Stopaj, Damga Vergisi ve Diğer Dolaylı Yükler

Giriş bedeli, “Gayri maddi hak kiralanması” hükümlerine girer. Türkiye’deki franchisor’a ödenen “Hak bedelleri” için %20 stopaj uygulanır (GVK 94/5-a). Sözleşme imzalanırken binde 9,48 damga vergisi de doğar.

Yurt dışı ödemelerinde ayrıca Çifte Vergilendirmeyi Önleme Aşaması (ÇVÖA) hükümleri devreye girer. Stopaj oranı, anlaşmaya göre %10-15’e düşebilir. İndirim için ikili anlaşma belgesi ibraz edilmelidir.

Yurt Dışı Franchise Bedellerinde Çifte Vergilendirme Riski

Anlaşma belgesi sunulmazsa banka, havale sırasında %20 stopaj keser. Yatırımcı sonradan iade talep edebilir. Süreç uzun ve külfetlidir. Bu nedenle mukimlik belgesi başvurusu, sözleşme imzalanır imzalanmaz başlatılmalıdır.

Banka Kredisiyle Ödenen Giriş Bedelinin Vergi Etkisi

Kredili modelde iki ayrı vergi kalkanı doğar: amortisman ve faiz gideri. Faiz gideri, 5520 sayılı KVK madde 8’e göre tamamen indirilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Franchise giriş bedelinin vergi durumları için merak edilenleri bu bölümde yanıtlıyoruz.

Giriş bedelini ilk yılda gider yazsam ne olur?

Vergi idaresi geçmişe dönük tarhiyat ve ek yüzde 50 vergi ziyaı cezası kesebilir.

Amortisman süresini 5 yıl seçebilir miyim?

Hayır seçemezsiniz. Gayri maddi haklarda faydalı ömür genellikle 15 yıldır; özelgeyle aksini kanıtlamalısınız.

KDV’yi indirdim, yine de stopaj öder miyim?

Evet ödersiniz. KDV ve stopaj farklı mükellefiyetlerdir.

Erken fesih olursa kalan amortisman ne olur?

Kalıntı değer fesih yılında topluca gider yazılır.

KGF teminatı stopajı etkiler mi?

Hayır. KGF yalnızca kredi teminatıdır. Vergisel yükümlülükleri değiştirmez.

Damga vergisini kim öder?

Taraflar sözleşmede paylaşımı serbestçe belirleyebilir. Aksi hâlde alıcı ve satıcı yarı yarıya öder.